| Sirkü No | 2026/55 |
| Resmi Gazete Tarihi | - |
| Resmi Gazete Sayısı | - |
| Konu | CBAM’da 2026 Dönemi: Gümrük Temsilcileri İçin Yeni Yükümlülükler ve Riskler |
CBAM’da 2026 Dönemi: Gümrük Temsilcileri İçin Yeni Yükümlülükler ve Riskler
CLECAT’ın (Avrupa Gümrük ve Lojistik Birliği) iç bilgilendirme notu, Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması’nın (CBAM – Carbon Border Adjustment Mechanism / karbon maliyeti dengeleme sistemi) kesin aşamasına geçmesiyle birlikte, gümrük temsilcileri ve lojistik şirketlerini bekleyen somut yükümlülükleri ortaya koyuyor.
Belge, özellikle 1 Ocak 2026’dan önce yapılması gereken hazırlıklar, CBAM beyan sahibi olma kararı ve bu rolün kabul edilmesi ya da reddedilmesinin operasyonel sonuçlarına odaklanıyor.
İki yıllık geçiş sürecinin ardından CBAM, 2026 itibarıyla raporlamadan çıkıp tamamen uygulanabilir ve mali yaptırımı olan bir sisteme dönüşüyor. Sistem, gümrük beyannameleri, gümrük bilişim altyapısı ve CBAM Kayıt Sistemi (CBAM Registry – yetkili hesapların tutulduğu dijital sistem) ile teknik olarak bağlantılı olacak.
Bu belge yalnızca rehber niteliğindedir; CBAM mevzuatı hakkında temel bilgiye sahip olunduğu varsayılır. CBAM’ın kesin aşaması henüz hiçbir operatör veya otorite tarafından tam anlamıyla uygulanmadığından, süreç hâlâ gelişmektedir.
CBAM mevzuatı büyük ölçüde hazır olsa da kuralların uygulanma biçimleri ülkeden ülkeye değişebilecek.
1 Ocak 2026’da neler değişiyor?
Yeni dönemde temel kurallar şöyle:
-
Yalnızca yetkili CBAM beyan sahipleri, belirli ürünleri belirlenen alt sınırın üzerinde ithal edebilecek.
-
CBAM durumu, gümrük işlemleri sırasında CERTEX (EU doğrulama sistemi) üzerinden kontrol edilecek.
-
CBAM beyanları yıllık olacak, mali yaptırımı olacak ve standart değer kullanılmadıysa akredite denetçi tarafından doğrulanacak.
-
2027’den itibaren CBAM sertifikaları satın alınacak ve teslim edilecek.
-
Uyumsuzlukta cezalar devreye girecek.
CBAM beyan sahibi kim?
CBAM mevzuatına göre ithalatçı, kural olarak CBAM beyan sahibidir.
-
İthalatçı AB dışında yerleşikse ve işlemi dolaylı temsilci yapıyorsa, temsilci otomatik olarak CBAM beyan sahibi olur.
-
İthalatçı AB’de yerleşikse, temsilci CBAM beyan sahibi olmayı reddedebilir- ancak bunun sözleşmelerde açıkça belirtilmesi gerekir.
De minimis (alt sınır) kuralı
Omnibus I değişikliği ile 50 ton/yıl olmak üzere tek ve kümülatif bir sınır getirildi.
Bu sınır:
-
Demir–çelik, alüminyum, çimento, gübre için geçerli.
-
Elektrik ve hidrojen hiçbir durumda muaf değil.
Sınır ithalatçı bazında uygulanıyor. Dolaylı temsilciler, müşteri alt sınırın altında bile olsa yetki başvurusu yapmak zorunda.
Başvurular, CBAM Registry AMM (Authorisation Management Module - yetkilendirme modülü) üzerinden, şirketin EORI numarası (AB gümrük tanımlama numarası) ile yapılacak.
Başvurular:
-
mümkün olduğunca erken, ilk CBAM ithalatından önce, en geç 31 Mart 2026’ya kadar tamamlanmalı.
Bu tarihe kadar yapılan başvurular geçiş toleransı kapsamında değerlendirilecek.
Gümrükte yapılacak kontroller:
1 Ocak 2026’dan itibaren, CBAM kapsamındaki ürünler için gümrük beyannamelerine özel TARIC belge kodları (AB gümrük kod sistemi) eklenecek.
Sistem, CERTEX üzerinden yetki bilgilerinin varlığını ve geçerliliğini doğrulayacak. Doğrulama başarısız olursa, beyan reddedilecek.
Kullanılması muhtemel kodlardan bazıları:
-
Y128 - CBAM hesap numarası
-
Y137 - De minimis muafiyeti
-
Y237 - AB menşeli mallar
-
Y238 -31 Mart 2026’ya kadar başvuru yapıldığını gösteren geçici kod
Varsayılan değer mi, gerçek emisyon mu?
Komisyon, CBAM beyanlarını varsayılan değerlerle (DV) otomatik olarak doldurmayı planlıyor.
-
Varsayılan değer kullanılırsa doğrulama zorunlu değil.
-
Gerçek emisyon beyan edilirse, akredite denetçi zorunlu.
Bu durum:
-
Temsilciler için riski azaltırken, müşteriler için maliyetleri artırabilir.
-
Gerçek emisyonlar ise veri ve zaman yönetimi açısından daha yüksek risk doğurabilir.
İlk yıllık beyan: 30 Eylül 2027
-
yılına ait CBAM beyanı: 30 Eylül 2027’ye kadar, yıllık olarak gönderilecek.
2026 boyunca ara beyan zorunluluğu yok. Gerçek emisyon kullanıldıysa, denetim raporu aynı tarihte sisteme eklenecek.
Denetim sorumluluğu kimde?
Yasal sorumluluk CBAM beyan sahibine ait.
Dolaylı temsilci bu rolü üstlenmişse:
veriler müşteriden gelse bile, geçerli denetim raporunu sunmaktan kendisi sorumlu. Bu nedenle sözleşmeler kritik önem taşıyor.
Denetçilerin akreditasyonu ulusal kurumlar tarafından yapılıyor.
Komisyon, CBAM kayıt sisteminde merkezi bir liste hazırlamayı planlıyor; ancak pazarın ilk yıllarda sınırlı kapasiteye sahip olacağı belirtiliyor.
Her bir sertifika, 1 ton CO₂ eşdeğer emisyonu temsil ediyor.
Sertifikalar:
-
Üye devletler tarafından,
-
Komisyonun merkezi platformu üzerinden satılacak.
Fiyat, AB Emisyon Ticareti Sistemi (EU ETS – karbon fiyatlama sistemi) ile bağlantılı olacak.
Yetkili CBAM beyan sahiplerinin:
-
2027’den itibaren her çeyrek sonunda, yılı kapsayan toplam emisyonun en az %50’si kadar sertifika bulundurması gerekecek.
-
Sertifikalar her yıl 30 Eylül’e kadar teslim edilecek.
Bu durum, gümrük aracıları için likidite, mali sorumluluk ve ceza riski anlamına geliyor.
Saygılarımızla,
Obdan Sistem Gümrük Müşavirliği
Hukuk Departmanı